(Để nhớ lại một màu son)
Người đàn bà trẻ tìm thấy đoạn văn viết ngắn dưới đây trên trang mạng
riêng của Mẹ, bằng tiếng Việt Nam, khi chị vào máy tìm hồ sơ cá nhân
của Mẹ để cung cấp cho “Nhà Già”. Chị đọc tiếng Việt không rành lắm, chữ
hiểu, chữ không, Chị mang đoạn viết sang trang Google để dịch sang
tiếng Anh cho thấu đáo hơn:
Tôi nhớ, cách đây hơn bốn mươi năm, khi bỏ nước ra đi, vốn liếng
tôi mang theo trong túi hành lý có hai trăm ($200.-) Mỹ kim, và gần một
ngàn đồng tiền Việt Nam Cộng Hòa. Có một tờ 500, một tờ 100 và vài tờ
20, vài tờ 5 đồng, tờ 1 đồng. Số tiền này để lẫn lộn vào nhau trong một
cái phong bì. Cái phong bì nhét vào trong một cái túi vải trong đó có
cuốn Kim Vân Kiều, cuốn Chinh Phụ Ngâm, một cái áo dài, hai bộ quần áo
ngắn, cây son, cái lược. Đó là cái vốn vật chất cho một phụ nữ vừa bước
vào tuổi 30, trên con đường di tản. Cái vốn tinh thần tôi mang theo được
là cha mẹ, Bố 70 tuổi, Mẹ 65.
Bây giờ cha mẹ tôi đã theo nhau qua đời ở tuổi 80. Cái vốn vật
chất tôi mang theo thì những đồng tiền VNCH chỉ còn lại vài tờ 1 đồng
(Chúng thất lạc chứ không phải tôi tiêu mất) hai cuốn sách vẫn còn trên
kệ, chiếc áo dài vẫn giữ trong ngăn kéo, mỗi độ Tết về lại được mang ra,
cầm giơ lên, giũ xuống rồi ướm thử lại vào mình với cả nỗi ngậm ngùi.
Cây son đã bạc màu, cái màu Terracotta ngọt ngào đã khô queo, đặt nhẹ
lên đôi môi (nhưng không tô) ngậm ngùi nhớ lại ngày thật xa xôi đó, ai
đã chọn cho màu son đẹp đến nao lòng, thế này! Nhớ lại kỷ niệm một lần
tôi đi vắng, người yêu tôi tới nhà không gặp, đã cầm một thỏi son trên
bàn phấn của tôi, viết lên mặt gương: “Em đâu rồi?” Tôi về đọc thấy hạnh
phúc đến lịm người. Tôi giữ mấy chữ đó đến cả mấy tháng trên gương, lúc
chùi đi,muốn khóc. Bây giờ mỗi lần soi (trong tưởng tượng) lại chiếc
gương dĩ vãng cái hình ảnh của ba chữ đó vẫn lung linh trong ký ức tôi
và vẫn “muốn khóc”. Thật là may mắn, tôi được trưởng thành trong một thế
hệ chưa có điện thoại cầm tay, ngay cả đến điện thoại bàn, tư gia cũng
hiếm có, vì nếu có,những người yêu nhau làm sao được hưởng những cảm xúc
lãng mạn của mấy chữ viết bằng son môi trên mặt gương soi. Bây giờ vào
những ngày cuối năm, chờ Tết đến, nhìn vào trong gương ở một ngôi nhà
cách quê hương mình cả một đại dương, đôi khi, tôi ngậm ngùi hỏi
khẽ: “Anh đâu rồi?”
Chị ngồi thần người ra khi đọc đoạn văn trên. Đoạn văn này chắc không
phải Mẹ viết cho Bố, vì ngày tháng cả gần 40 năm về trước, câu cuối là:
“Anh đâu rồi?” Bố lúc đó còn sống mà. Mẹ mình có mối tình này trước khi
lấy Bố mình à? Mối tình này như thế đã hơn nửa thế kỷ trôi qua rồi.
Mẹ chị vừa bước qua tuổi 90, cụ đã bắt đầu lẫn, không tự săn sóc mình và không dùng máy móc được nữa.
Bố chị mới mất cách đây hai năm và Mẹ chị xuống tinh thần rất nhanh
sau khi Bố mất. Bắt đầu là buồn bã, bỏ ăn, thiếu ngủ, sau đi tới trầm
cảm.
Chị đi làm bán thời gian, giờ còn lại cả ngày chạy xe ngoài đường
đưa đón mấy đứa nhỏ, hết trường lớp thì sinh hoạt sau giờ học. Chị không
thể luôn ở bên Mẹ. Chị tìm được nhà già cho Mẹ rất gần trường học của
con, lại gần nhà nữa, nên ngày nào cũng ghé Mẹ được, Mẹ chị chỉ cần
trông thấy chị là cụ yên lòng.
Đúng rồi, Chị nhớ có được nghe loáng thoáng trong họ hàng là Mẹ có
một mối tình chết trong chiến tranh trước khi lấy Bố Chị. Chị sinh ra và
trưởng thành ở Mỹ, Bố chị là người bản xứ nên Chị không biết gì về
chiến tranh Việt Nam cả, mặc dù có đại gia đình bên Mẹ là người Việt,
được hưởng nhiều phong tục tập quán của người Việt, Chị vẫn thấy mình là
một người bản xứ hơn là người Việt Nam. Chị tần ngần trước cái màn hình
nhỏ, thấy thương Mẹ quá, Mẹ thân và yêu mình lắm, thế mà chẳng bao giờ
Mẹ kể chuyện “ngày xưa của Mẹ” cho mình nghe. Không biết bây giờ Mẹ còn
đủ minh mẫn để nhớ lại không?
Mấy ngày không ngủ được về cái trang Mẹ viết trong máy điện toán,
Chị muốn làm một việc gì đó cho Mẹ vui và để trí nhớ Mẹ trở lại. Cuối
cùng sau hai tuần lễ Chị nghĩ ra được một cách, và Chị thử xem có giúp
Mẹ tỉnh táo hơn không? Chị lên mạng tìm màu son Terracotta, màu
hồng của đất. Chị tìm mua được một cây son pha giữa màu hồng và màu nâu
nhạt. Khi Chị có thỏi son trên tay, Chị cứ thử đi thử lại trên môi mình
mấy lần, nhìn ngắm cái màu son hồng nhàn nhạt pha nâu, thật nhẹ nhàng
và ấm áp. Chị nghĩ tới mối tình rất xa xưa của hai người còn rất trẻ ở
một đất nước xa xăm nào đó. Rồi mối tình đó bị chết trong chiến tranh….
Bất giác Chị ứa hai hàng nước mắt, thương Mẹ và thương cả người thanh
niên xa lạ nào đó.
Chị vào Viện Dưỡng Lão thăm Mẹ, Chị đưa Mẹ ra ngồi ở chiếc băng trong
vườn hoa của viện. Đợi Mẹ ngồi năm mười phút, hỏi han Mẹ vài câu, chị
lấy trong túi ra thỏi son đặt vào tay Mẹ khẽ nói:
“Me ơi! Con có cái này cho Mẹ.”
Mẹ chị cúi xuống nhìn thỏi son con mới đặt vào tay, chị vội giúp Mẹ
mở nắp rồi vặn cây son lên cho Mẹ nhìn rõ màu hồng nâu nhàn nhạt của
son.
Chị thấy Mẹ mình ngồi im lặng không nói gì, phải đến năm bảy phút sau Mẹ mới hỏi:
– Ai đưa cho con?
Chị bối rối mất mấy giây, rồi cũng nói được:
– Con tìm thấy trong ngăn kéo quần áo cũ của Mẹ.
Mắt Mẹ chị sáng hẳn lên, long lanh như có tra nước vào:
– Thật hả con?
– Còn tốt lắm mẹ ạ.
Chị nói xong, cầm thỏi son thoa nhẹ lên môi Mẹ, màu son hồng nhạt làm
khuôn mặt Mẹ chị trông tươi hẳn lên. Chị thấy Mẹ khẽ nhắm mắt lại, Mẹ
giơ tay nắm chặt bàn tay Chị, hai giọt lệ rất nhỏ nhưng rất long lanh ứa
ra ở khóe mắt Mẹ. Chị vít đầu Mẹ ngả vào vai mình, nước mắt chị cũng ứa
ra.
Buổi chiều đang xuống ở chung quanh hai người.
Trần Mộng Tú
Tháng 4-2025
